1.Himiki gurluş:
Formik kislota (HCOOH): Bu himiki formulasy HCOOH bolan ýönekeý karboksil kislotasydyr. Ol karboksil toparyndan (COOH) ybarat bolup, bu ýerde wodorod ugleroda, başga bir kislorod bolsa uglerod bilen goşa baglanyşyk emele getirýär.
Natriý formaty (HCCONa): Ol formik kislotanyň natriý duzydyr. Formik kislotadaky karboksil wodorodlary natriý ionlary bilen çalşyrylyp, natriý formatyny emele getirýär.
2. Fiziki häsiýetler:
Formik kislota:
Ota temperaturasynda formik kislota ýiti ysly reňksiz suwuklykdyr.
Onuň gaýnama temperaturasy 100,8 gradus Selsiýdir.
Formik kislota suw we köp sanly organiki erginler bilen garyşýar.
Natriý formaty:
Natriý formaty adatça ak gigroskopik poroşok görnüşinde bolýar.
Ol suwda ereýär, ýöne käbir organiki erginlerde çäkli ereýär.
Ion tebigaty sebäpli bu birleşme formik kislota bilen deňeşdirilende has ýokary ereme nokadyna eýedir.
3. Kislota ýa-da alkali:
Formik kislota:
Formik kislota himiki reaksiýalarda protonlary (H+) berip bilýän ejiz kislotadyr.
Natriý formaty:
Natriý formaty formik kislotadan alynýan duzdyr; ol kislotaly däl. Suw ergininde ol natriý ionlaryna (Na+) we format ionlaryna (HCOO-) bölünýär.
4. Maksat:
Formik kislota:
Ol köplenç deri, dokma we boýag önümçiliginde ulanylýar.
Formik kislota deri senagatynda haýwan derilerini gaýtadan işlemekde möhüm bölek bolup durýar.
Käbir senagat pudaklarynda ol kiçeldiji we saklaýjy hökmünde ulanylýar.
Oba hojalygynda ol käbir bakteriýalaryň we göbelekleriň ösüşini saklamak üçin iýmit goşundysy hökmünde ulanylýar.
Natriý formaty:
Natriý formaty ýollarda we uçuş-gonuş zolaklarynda buzlary aýyrýan serişde hökmünde ulanylýar.
Çap we boýag senagatynda reduksiýa agenti hökmünde ulanylýar.
Bu birleşme nebit we gaz senagatynda buraw palçygynyň formulalarynda ulanylýar.
Natriý formaty käbir senagat proseslerinde buferleşdiriji serişde hökmünde ulanylýar.
5. Önümçilik:
Formik kislota:
Formik kislota uglerod dioksidiniň katalitik gidrogenleşdirilmegi ýa-da metanolyň uglerod oksidi bilen reaksiýasy arkaly öndürilýär.
Senagat prosesleri katalizatorlaryň, ýokary temperaturalaryň we basyşlaryň ulanylmagyny öz içine alýar.
Natriý formaty:
Natriý formaty adatça formik kislotany natriý gidroksid bilen neýtrallaşdyrmak arkaly öndürilýär.
Netijede dörän natriý formaty kristallaşmak arkaly bölünip alnyp ýa-da ergin görnüşinde alnyp bilner.
6. Howpsuzlyk çäreleri:
Formik kislota:
Formik kislotasy aşyndyryjydyr we deri bilen degende ýanyklara sebäp bolup biler.
Onuň buglarynyň dem almagy dem alyş ulgamynyň gyjyndyrmagyna sebäp bolup biler.
Natriý formaty:
Natriý formaty, adatça, formik kislotadan has az howply hasaplansa-da, ony dogry ulanmak we saklamak üçin henizem çäreler görülmelidir.
Saglyk üçin mümkin bolan howplardan gaça durmak üçin natriý formatyny ulananda howpsuzlyk düzgünlerine eýerilmelidir.
7. Daşky gurşawa täsiri:
Formik kislota:
Formik kislota belli bir şertlerde biodegradasiýa edip bilýär.
Onuň daşky gurşawa täsirine konsentrasiýa we täsir wagty ýaly faktorlar täsir edýär.
Natriý formaty:
Natriý formaty, adatça, ekologiýa taýdan arassa hasaplanýar we beýleki buzlary aýyrýan serişdelere garanyňda has az täsir edýär.
8. Bahasy we elýeterliligi:
Formik kislota:
Formik kislotanyň bahasy önümçilik usulyna we arassalygyna baglylykda üýtgeýär.
Ony dürli üpjün edijilerden satyn alyp bolýar.
Natriý formaty:
Natriý formatynyň bahasy bäsdeşlige ukyply we onuň üpjünçiligi dürli pudaklaryň islegine baglydyr.
Ol formik kislotany we natriý gidroksidini neýtrallaşdyrmak arkaly taýýarlanýar.
Formik kislota we natriý formaty dürli häsiýetlere we ulanylyşlara eýe bolan dürli birleşmelerdir. Formik kislotasy senagat proseslerinden oba hojalygyna çenli dürli ulanylyşlarda ulanylýan gowşak kislotadyr, formik kislotanyň natriý duzy bolan natriý formaty bolsa buzlary arassalamak, dokma senagaty we nebit-gaz senagaty ýaly ugurlarda ulanylýar. Olaryň häsiýetlerini düşünmek dürli ugurlarda howpsuz ulanmak we netijeli ulanmak üçin örän möhümdir.
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 6-njy dekabry