01. Sellýulozanyň ornaşdyrylmagy
Sellýuloza glýukozadan ybarat bolan makromolekulýar polisahariddir. Suwda we umumy organiki erginlerde eremeýär. Ol ösümlik öýjük diwarynyň esasy bölegi bolup, tebigatda iň giňden ýaýran we iň köp duş gelýän polisahariddir.
Sellýuloza ýer ýüzünde iň köp gaýtadan dikeldilýän serişdedir we şeýle hem iň köp toplanýan tebigy polimerdir. Onuň gaýtadan dikeldilýän, doly biodegradasiýa edilýän we gowy bio utgaşyklylyk ýaly artykmaçlyklary bar.
02. Sellýulozany üýtgetmegiň sebäpleri
Sellýuloza makromolekulalary köp sanly -OH toparlaryny öz içine alýar. Wodorod baglanyşyklarynyň täsiri sebäpli makromolekulalaryň arasyndaky güýç deňeşdirme boýunça uly bolup, bu bolsa uly ereme entalpiýasynyň △H-a getirer; beýleki tarapdan, sellýuloza makromolekulalarynda halkalar bar. Gurluş ýaly, molekulýar zynjyryň berkligi has uly bolup, bu bolsa ereme entropiýasynyň ΔS-iň kiçi üýtgemegine getirer. Bu iki sebäp ereýän sellýulozanyň temperaturasynyň (= △H / △S) ýokary bolmagyna we sellýulozanyň parçalanma temperaturasynyň deňeşdirme boýunça pes bolmagyna getirýär. Şonuň üçin, sellýuloza belli bir temperatura çenli gyzdyrylanda, süýümler peýda bolar. Sellýuloza eremeden öň parçalanandygy hadysasy, şonuň üçin sellýuloza materiallaryny gaýtadan işlemek ilki ereme we soňra galyplama usulyny kabul edip bilmez.
03. Sellýuloza modifikasiýasynyň ähmiýeti
Gazylyp alynýan baýlyklaryň kem-kemden azalmagy we himiki süýümli dokma önümleriniň galyndylary sebäpli barha çynlakaýlaşýan ekologiýa meseleleri bilen, tebigy gaýtadan dikeldilýän süýüm materiallarynyň işlenip düzülmegi we ulanylmagy adamlaryň üns berýän iň möhüm ugurlarynyň birine öwrüldi. Sellýuloza tebigatda iň köp ulanylýan gaýtadan dikeldilýän tebigy baýlykdyr. Ol gowy gigroskopiklik, antistatiklik, güýçli howa geçirijilik, gowy boýaglylyk, rahat geýilmek, dokmany gaýtadan işlemegiň aňsatlygy we biodegradasiýa ýaly ajaýyp häsiýetlere eýedir. Ol himiki süýümler bilen deňeşdirip bolmajak häsiýetlere eýedir.
Sellýuloza molekulalarynda köp sanly gidroksil toparlary bar, olar molekula içi we molekulalar arasyndaky wodorod baglanyşyklaryny döretmek üçin aňsat we ýokary temperaturada eremezden dargaýar. Şeýle-de bolsa, sellýuloza gowy reaksiýa ukybyna eýedir we onuň wodorod baglanyşygy himiki modifikasiýa ýa-da peýkalama reaksiýasy arkaly ýok edilip bilner, bu bolsa ereme nokadyny netijeli peseldip biler. Dürli senagat önümleri hökmünde ol dokma senagatynda, membrana bölmekde, plastmassalarda, temmäkide we örtüklerde giňden ulanylýar.
04. Sellýulozanyň eterleşmesiniň modifikasiýa edilmegi
Sellýuloza efiri sellýulozanyň eterleşdirilmegi arkaly alynýan bir görnüşli sellýuloza türewidir. Ol ajaýyp goýalmagy, emulsiýalaşdyrmagy, suspenziýalaşdyrmagy, plýonka emele getirmegi, gorag kolloidi, çyglylygy saklamagy we ýelmeşmegi häsiýetleri sebäpli giňden ulanylýar. Iýmitde, dermanda, kagyz öndürmekde, boýagda, gurluşyk materiallarynda we ş.m. ulanylýar.
Sellýulozanyň eterleşdirilmegi, selýuloza molekulýar zynjyryndaky gidroksil toparlarynyň alkilleşdiriji agentler bilen alkil şertlerinde reaksiýasy arkaly öndürilýän birnäçe türewdir. Gidroksil toparlarynyň sarp edilişi molekulaara wodorod baglanyşyklarynyň sanyny azaldyp, molekulaara güýçleri azaldýar, şeýlelik bilen selýulozanyň termal durnuklylygyny ýokarlandyrýar, materiallaryň gaýtadan işlenilişini gowulandyrýar we şol bir wagtyň özünde selýulozanyň ereme nokadyny peseldýär.
Eterifikasiýanyň modifikasiýasynyň sellýulozanyň beýleki funksiýalaryna täsiriniň mysallary:
Barlagçylar arassalanan pagtany esasy çig mal hökmünde ulanyp, bir tapgyrly eterleşdirme prosesini ulanyp, birmeňzeş reaksiýa, ýokary ýapyşyklyk, gowy kislota garşylygy we duz garşylygy bolan karboksimetil gidroksipropil sellýuloza kompleks efirini taýýarladylar. Bir tapgyrly eterleşdirme prosesini ulanyp, öndürilen karboksimetil gidroksipropil sellýuloza duz garşylygyna, kislota garşylygyna we eremegine gowy täsir edýär. Propilen oksidiniň we hlorosirke kislotasynyň deňeşdirme mukdaryny üýtgetmek arkaly dürli karboksimetil we gidroksipropil mazmunly önümleri taýýarlap bolýar. Synag netijeleri bir tapgyrly usul bilen öndürilen karboksimetil gidroksipropil sellýulozanyň gysga önümçilik sikliniň, az eriji sarp edilişiniň bardygyny we önümiň bir we iki walentli duzlara ajaýyp garşylygynyň we gowy kislota garşylygynyň bardygyny görkezýär.
05. Sellýuloza eterleşmesiniň modifikasiýasynyň geljegi
Sellýuloza baý serişdelere, ekologiýa taýdan arassa we gaýtadan dikeldilýän möhüm himiki we himiki çig maldyr. Sellýuloza eterleşdirmesiniň modifikasiýasynyň türewleri ajaýyp öndürijilige, giň ulanyş çägine we ajaýyp ulanyş täsirine eýedir we milli ykdysadyýetiň zerurlyklaryny uly derejede kanagatlandyrýar. Şeýle hem, yzygiderli tehnologik ösüş we geljekde täjirçilikleşdirmegiň amala aşyrylmagy bilen jemgyýetçilik ösüşiniň zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin, eger sintetiki çig mal we sellýuloza türewleriniň sintetiki usullary has senagatlaşdyrylyp bilinse, olar has doly ulanylyp, has giň ulanyş çägini amala aşyrar. Bahasy
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 20-nji fewraly