Sellýuloza efiribir ýa-da birnäçe eterleşdiriji agentleriň eterleşdirme reaksiýasy we gurak üwemek arkaly sellülozadan ýasalýar. Efir ornuny tutýan maddalaryň dürli himiki gurluşlaryna görä, sellüloza efirlerini anion, kation we ion däl efirlere bölmek bolýar. Ion sellüloza efirlerine esasan şular girýärkarboksimetilsellüloza efiri (CMC); ion däl sellüloza efirleri esasan öz içine alýarmetilsellüloza efiri (MC),gidroksipropil metil sellüloza efiri (HPMC)we gidroksietil sellüloza efiri.Hlor efiri (HC)we ş.m. Ion däl efirler suwda ereýän efirlere we ýagda ereýän efirlere bölünýär we ion däl suwda ereýän efirler esasan hojda önümlerinde ulanylýar. Kalsiý ionlarynyň gatnaşmagynda ion sellüloza efiri durnuksyz bolýar, şonuň üçin sement, sönýän hek we ş.m. sementleýji materiallar hökmünde ulanylýan gury garyşyk hojda önümlerinde seýrek ulanylýar. Ion däl suwda ereýän sellýuloza efirleri, suspenziýanyň durnuklylygy we suwy saklaýandygy sebäpli, gurluşyk materiallary senagatynda giňden ulanylýar.
Sellýuloza efiriniň himiki häsiýetleri
Her bir sellýuloza efiri sellýulozanyň esasy gurluşyna — Angidroglukoza gurluşyna eýedir. Sellýuloza efirini öndürmek prosesinde sellýuloza süýümi ilki bilen gidroksidi ergininde gyzdyrylýar, soňra eterleşdiriji serişde bilen işlenilýär. Süýümli reaksiýa önümi arassalanýar we belli bir inçelikdäki birmeňzeş poroşok emele getirmek üçin ownuklanýar.
MC-niň önümçilik prosesinde diňe metil hlorid eterleşdiriji serişde hökmünde ulanylýar; metil hloridden başga-da, HPMC-niň önümçiliginde gidroksipropil ornuny tutýan toparlary almak üçin propilen oksidi hem ulanylýar. Dürli sellüloza efirleriniň dürli metil we gidroksipropil ornuny tutma gatnaşyklary bar, bu bolsa sellüloza efir erginleriniň organiki gabat gelmegine we termal gelleşme temperaturasyna täsir edýär.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 25-nji apreli