Dalam industri farmaseutikal moden, pembangunan ubat bukan sahaja tertumpu pada bahan farmaseutikal aktif (API) tetapi juga pada penggunaan eksipien farmaseutikal yang rasional. Walaupun eksipien tidak menyumbang secara langsung kepada kesan terapeutik, ia memainkan peranan yang tidak tergantikan dalam memastikan kestabilan ubat, meningkatkan kualiti formulasi dan meningkatkan pengalaman pesakit.Hidroksipropil metilselulosa (HPMC)merupakan eksipien utama yang digunakan secara meluas dalam formulasi tablet dan kapsul.
1. Sifat Asas HPMC
HPMC ialah eter selulosa bukan ionik, polimer separa sintetik yang diperoleh daripada selulosa semula jadi melalui pengubahsuaian kimia. Ia mempunyai ciri-ciri penting berikut:
Ciri-ciri pembentukan filem yang sangat baik: Ia membentuk filem lutsinar dalam larutan akueus dan digunakan secara meluas dalam proses salutan.
Kawalan lekatan dan kelikatan: HPMC dengan pelbagai gred kelikatan boleh digunakan sebagai pengikat tablet atau bahan matriks pelepasan terkawal.
Kestabilan yang sangat baik: Ia tahan asid dan alkali, antioksidan, dan lengai secara kimia dalam pelbagai persekitaran ubat.
Keselamatan dan bukan ketoksikan: HPMC tidak diserap oleh tubuh manusia, selamat dari segi metabolik dan memenuhi piawaian farmaseutikal. Sifat fizikokimia inilah yang membolehkan HPMC memainkan pelbagai peranan dalam formulasi farmaseutikal.
2. Peranan HPMC dalam Tablet
2.1. Pengikat
Semasa proses pemampatan tablet, API serbuk dan eksipien memerlukan kekuatan mekanikal yang mencukupi melalui penggunaan pengikat. Larutan HPMC boleh menyalut zarah ubat secara sekata, meningkatkan kekerasan dan rintangan lelasan tablet termampat, sekali gus memastikan kestabilan tablet semasa pengangkutan, penyimpanan dan pentadbiran.
2.2. Bahan Salutan Filem
HPMC merupakan pilihan biasa untuk salutan tablet. Filem yang dibentuknya bukan sahaja meningkatkan penampilan dan rasa tablet, tetapi juga menutupi rasa pahit ubat, melindunginya daripada kelembapan dan cahaya, dan meningkatkan kestabilan ubat. Tambahan pula, dengan melaraskan formulasi, filem HPMC boleh digunakan untuk salutan enterik atau salutan pelepasan terkawal, memberikan profil pelepasan ubat yang lebih optimum.
2.3. Bahan Pelepasan Berterusan dan Pelepasan Terkawal
Dalam formulasi pelepasan berterusan dan pelepasan terkawal, HPMC memainkan peranan penting sebagai bahan matriks. Sebaik sahaja tablet memasuki saluran gastrousus, HPMC membentuk lapisan gel di permukaan, mengawal penembusan air dan penyebaran ubat, sekali gus mencapai pelepasan ubat yang berterusan. Mekanisme ini bukan sahaja mengekalkan kepekatan ubat dalam darah yang stabil tetapi juga mengurangkan kekerapan dos, sekali gus meningkatkan pematuhan pesakit.
3. Peranan HPMC dalam Kapsul
3.1. Cangkang Kapsul Berasaskan Tumbuhan
Kapsul tradisional selalunya diperbuat daripada gelatin, tetapi gelatin menimbulkan isu-isu seperti asal usul haiwan, risiko alahan dan pantang larang agama. Kulit kapsul HPMC, sebagai alternatif berasaskan tumbuhan, menawarkan kelebihan seperti bebas daripada haiwan, stabil dan larut dengan baik, menjadikannya pilihan arus perdana yang semakin meningkat di pasaran antarabangsa. Ia amat sesuai untuk vegetarian, Muslim dan pesakit yang alah kepada gelatin.
3.2. Kestabilan dan Keserasian
Cangkang kapsul HPMC kurang sensitif terhadap haba dan kelembapan serta kurang terdedah kepada ikatan silang, sekali gus melindungi kandungan ubat aktif dengan berkesan dan memanjangkan jangka hayat formulasi. Bagi sesetengah ubat yang tidak stabil terhadap gelatin, kapsul HPMC adalah penyelesaian yang ideal.
3.3. Aplikasi Pelepasan Terkawal
Dengan menggabungkan eksipien berfungsi ke dalam cangkerang kapsul HPMC, pelepasan ubat boleh disasarkan ke lokasi tertentu dalam saluran gastrousus, seperti dalam kapsul bersalut gastrik, bersalut enterik dan pelepasan berterusan. Ini membuka jalan baharu untuk reka bentuk penghantaran ubat yang diperibadikan.
4. Pembangunan dan Prospek Masa Depan
Dengan kemajuan berterusan teknologi farmaseutikal, HPMC akan memainkan peranan yang semakin penting dalam bidang eksipien farmaseutikal. Di satu pihak, permintaan pesakit yang semakin meningkat terhadap keselamatan ubat dan pengalaman pengguna memacu pertumbuhan pesat kapsul terbitan tumbuhan dan formulasi pelepasan terkawal. Sebaliknya, trend ke arah perlindungan alam sekitar hijau dan pembangunan lestari mendorong syarikat farmaseutikal untuk mengutamakan eksipien polimer terbitan semula jadi yang stabil.
Aplikasi HPMC dalam sistem penyampaian ubat pintar, nanoformulasi dan bentuk dos pepejal oral baharu akan terus berkembang. Fleksibiliti dan profil keselamatannya yang cemerlang menjadikannya eksipien teras yang tidak dapat digantikan dalam industri farmaseutikal.
Sebagai eksipien farmaseutikal,HPMCbukan sahaja memenuhi peranan tradisional dalam formulasi tablet dan kapsul, seperti pengikatan, pembentukan filem, salutan dan pelepasan berterusan, tetapi juga, disebabkan oleh sifatnya yang berasal dari tumbuhan, selamat dan boleh dipercayai, ia mempamerkan prospek aplikasi yang luas dalam formulasi farmaseutikal moden. Boleh dikatakan bahawa HPMC telah muncul dari bayang-bayang, menjadi kuasa utama yang memacu inovasi proses farmaseutikal dan penaiktarafan formulasi.
Masa siaran: 26 Sep-2025